Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να διευκολύνει σημαντικά την καθημερινότητά μας, φαίνεται όμως ότι αποτελεί πλέον και ένα ακόμη «όπλο» στα χέρια επιτηδείων που αναζητούν τρόπους να εξαπατήσουν ανυποψίαστους πολίτες.
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΑΝΗΣ
Σύμφωνα με την Αστυνομία, κατά τους καλοκαιρινούς μήνες έχουν εντοπιστεί περιπτώσεις στις οποίες δράστες φέρεται να χρησιμοποιούν τεχνολογία ΑΙ στο πλαίσιο τηλεφωνικών απατών.
Η μεθοδολογία που ακολουθούν είναι ιδιαίτερα σύνθετη. Αρχικά τηλεφωνούν σε ένα πρόσωπο παριστάνοντας, για παράδειγμα, εκπρόσωπο εταιρείας κινητής τηλεφωνίας. Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας καταγράφουν τη φωνή του και στη συνέχεια επικοινωνούν με συγγενικό του πρόσωπο, υποδυόμενοι αυτή τη φορά τεχνικούς του Διαχειριστή Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΔΕΔΔΗΕ).
Ισχυρίζονται ότι υπάρχει σοβαρή βλάβη στο σύστημα και επιχειρούν να πείσουν το υποψήφιο θύμα να επιτρέψει την είσοδο συνεργών τους στο σπίτι. Για να γίνουν ακόμη πιο πειστικοί, χρησιμοποιούν την καταγεγραμμένη φωνή του συγγενικού προσώπου, την οποία, με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, μπορούν να επεξεργαστούν ώστε να φαίνεται πως εκείνος παροτρύνει το θύμα να συνεργαστεί.
Έτσι αποκτούν πρόσβαση στις κατοικίες και αρπάζουν χρήματα και κοσμήματα.
«Παρότι ο αριθμός των μέχρι στιγμής καταγεγραμμένων περιστατικών είναι περιορισμένος, η ενημέρωση των πολιτών κρίνεται αναγκαία, καθώς η έγκαιρη αναγνώριση της συγκεκριμένης μεθόδου μπορεί να αποτρέψει την εξαπάτηση, ιδίως ανήλικων παιδιών και ηλικιωμένων συγγενών», επισημαίνει σε ανακοίνωσή της η Αστυνομία.
Στο στόχαστρο ακόμη και ανήλικοι
Οι απατεώνες δεν φαίνεται να έχουν κανέναν ενδοιασμό όταν πρόκειται να αποσπάσουν χρήματα ή πολύτιμα αντικείμενα. Σε αρκετές περιπτώσεις μάλιστα στρέφονται ακόμη και σε μικρά παιδιά.
Στη Λάρισα, επιτήδειοι τηλεφώνησαν σε σπίτι και, παρότι στην άλλη άκρη της γραμμής απάντησε ανήλικος, συνέχισαν κανονικά το σχέδιό τους. Υποδυόμενοι τεχνικούς του ΔΕΔΔΗΕ, είπαν στο παιδί ότι υπήρχε δήθεν βλάβη στο ηλεκτρικό δίκτυο και ότι το σπίτι κινδύνευε να πάρει φωτιά.
Ο ανήλικος ακολούθησε τις οδηγίες τους. Οι δράστες τού ζήτησαν να ψάξει μέσα στο σπίτι, να συγκεντρώσει μετρητά και κοσμήματα, να τα τοποθετήσει σε σακούλες και να τα αφήσει στην είσοδο της πολυκατοικίας. Λίγο αργότερα οι απατεώνες εμφανίστηκαν και άρπαξαν τη λεία.
Η συγκεκριμένη υπόθεση είναι μία από εκείνες για τις οποίες εξετάζεται από την Αστυνομία εάν χρησιμοποιήθηκε καταγραφή φωνής και επεξεργασία της με τεχνητή νοημοσύνη.
Στη Θεσσαλονίκη, ένας 17χρονος φέρεται να υποδύθηκε υπάλληλο εταιρείας εγκατάστασης οπτικών ινών και έπεισε 13χρονη να συγκεντρώσει τα κοσμήματα της οικογένειας προκειμένου, όπως της είπε, να τα «ελέγξει». Στην είσοδο της πολυκατοικίας, ωστόσο, έγινε αντιληπτός από γειτόνισσα, η οποία τον απομάκρυνε.
Σε άλλη περίπτωση, στην Αλεξανδρούπολη, απατεώνες κατάφεραν να εξαπατήσουν έναν 14χρονο και να αρπάξουν χρυσαφικά αξίας περίπου 15.000 ευρώ. Άνδρας τηλεφώνησε στο σπίτι και, συνομιλώντας με τον ανήλικο, παρίστανε τον λογιστή της οικογένειας, υποστηρίζοντας ότι επικοινωνούσε κατ’ εντολή της μητέρας του.
Του ζήτησε να συγκεντρώσει όλα τα κοσμήματα του σπιτιού. Ο 14χρονος μάζεψε αλυσίδες, δαχτυλίδια, σταυρούς, ρολόγια και έξι χρυσές λίρες και τα άφησε στην είσοδο του σπιτιού, απ’ όπου τα παρέλαβε ο απατεώνας.
Η απίστευτη εξαπάτηση στην Καστοριά
Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι και η περίπτωση ηλικιωμένου ζευγαριού σε χωριό του Δήμου Άργους Ορεστικού στην Καστοριά, όπου οι απατεώνες «χτύπησαν» δύο φορές.
Παριστάνοντας τους «λογιστές από την Αθήνα», υποστήριξαν ότι το ζευγάρι είχε μεγάλη οφειλή προς την Εφορία και απαίτησαν άμεση πληρωμή, υποστηρίζοντας ότι διαφορετικά θα υπήρχαν σοβαρές οικονομικές κυρώσεις.
Έντρομοι οι ηλικιωμένοι παρέδωσαν σε συνεργούς των δραστών 20 χρυσές λίρες και κοσμήματα.
Οι απατεώνες, όμως, δεν σταμάτησαν εκεί. Την επόμενη ημέρα επανήλθαν, ισχυριζόμενοι ότι το ποσό δεν επαρκούσε για την εξόφληση του δήθεν χρέους. Κατάφεραν να τρομοκρατήσουν τον 83χρονο και να τον πείσουν να πάει στην τράπεζα, να σηκώσει όλες τις οικονομίες του ζευγαριού –περισσότερα από 30.000 ευρώ– και να οδηγήσει μόνος του μέχρι την Αθήνα, χωρίς να ενημερώσει τη σύζυγό του, προκειμένου να τους παραδώσει τα χρήματα.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδρομής συνεργοί των δραστών φέρονται να ακολουθούσαν τον ηλικιωμένο, παρακολουθώντας τις κινήσεις του, ενώ ταυτόχρονα άλλος συνεργός κρατούσε απασχολημένη τη σύζυγό του, μιλώντας μαζί της στο τηλέφωνο.
Καθώς όμως περνούσε η ώρα, η γυναίκα άρχισε να ανησυχεί. Έκλεισε το τηλέφωνο και ειδοποίησε την Αστυνομία. Δυστυχώς, ήταν ήδη αργά, καθώς ο 83χρονος είχε προλάβει να παραδώσει τα χρήματα.
Η «διπλή» απάτη σε Πιερία και Φλώρινα
Σε Πιερία και Φλώρινα οι επιτήδειοι φαίνεται ότι είχαν αναπτύξει ακόμη πιο σύνθετη τακτική, επιμένοντας ακόμη και όταν το πρώτο τους τέχνασμα αποτύγχανε.
Σύμφωνα με την Αστυνομία, τηλεφωνούσαν σε ηλικιωμένες γυναίκες και υποδύονταν γιατρούς. Τους έλεγαν ότι τα παιδιά τους είχαν τραυματιστεί σοβαρά σε τροχαίο, βρίσκονταν στο νοσοκομείο και χρειάζονταν επειγόντως χειρουργική επέμβαση, την οποία θα έπρεπε να πληρώσουν άμεσα οι συγγενείς.
Όταν κάποιο θύμα δεν πειθόταν, οι δράστες τηλεφωνούσαν ξανά. Αυτή τη φορά παρουσιάζονταν ως αστυνομικοί.
Υποστήριζαν ότι γνώριζαν για την προηγούμενη απόπειρα εξαπάτησης από τους δήθεν γιατρούς και ότι είχε στηθεί μεγάλη αστυνομική επιχείρηση για τη σύλληψή τους. Στη συνέχεια ζητούσαν από τα θύματα να βγάλουν έξω από το σπίτι χρήματα και χρυσαφικά, ώστε –δήθεν– οι αστυνομικοί να μπορέσουν να συλλάβουν τους απατεώνες επ’ αυτοφώρω.
Μόλις τα θύματα ακολουθούσαν τις οδηγίες, εμφανίζονταν οι ίδιοι οι δράστες και άρπαζαν τη λεία.
Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, μέσα σε δύο εβδομάδες φέρονται να κατάφεραν να εξαπατήσουν πέντε γυναίκες στην Πιερία και ακόμη μία στη Φλώρινα, αρπάζοντας χρήματα, χρυσές λίρες και κοσμήματα συνολικής αξίας άνω των 140.000 ευρώ.
Το modus operandi
Οι απατεώνες προσαρμόζουν κάθε φορά το σενάριό τους, ανάλογα με το υποψήφιο θύμα.
Άλλοτε παρουσιάζονται ως υπάλληλοι του ΔΕΔΔΗΕ και ισχυρίζονται ότι υπάρχει βλάβη στο δίκτυο, διαρροή ηλεκτρικού ρεύματος ή ακόμη και… ραδιενέργειας.
Σε άλλες περιπτώσεις υποδύονται αστυνομικούς και, επικαλούμενοι μεγάλη επιχείρηση για τη σύλληψη απατεώνων, ζητούν από τα θύματα να αφήσουν έξω από το σπίτι χρήματα και κοσμήματα, ώστε δήθεν να συλληφθούν οι δράστες επ’ αυτοφώρω.
Συχνό είναι και το σενάριο του «γιατρού», ο οποίος υποστηρίζει ότι στενό συγγενικό πρόσωπο έχει τραυματιστεί σοβαρά σε τροχαίο και απαιτείται άμεση χειρουργική επέμβαση που πρέπει να προπληρωθεί.
Άλλοτε πάλι οι επιτήδειοι εμφανίζονται ως λογιστές και κάνουν λόγο για χρέη προς την Εφορία, καταβολή επιδόματος ή επιστροφή φόρου, με στόχο είτε να αποσπάσουν χρήματα είτε να μάθουν πόσα χρήματα και τι πολύτιμα αντικείμενα υπάρχουν στο σπίτι.
Τι συμβουλεύουν οι Αρχές
Εξαιτίας της έξαρσης των τηλεφωνικών απατών, οι αστυνομικές Αρχές καλούν τους πολίτες όλων των ηλικιών να είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικοί όταν άγνωστοι επιχειρούν, με οποιοδήποτε πρόσχημα, να τους πείσουν να παραδώσουν χρήματα ή πολύτιμα αντικείμενα.
Συστήνουν να επικοινωνούν πάντοτε οι ίδιοι με το συγγενικό πρόσωπο που υποτίθεται ότι αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα, χρησιμοποιώντας δικό τους τηλέφωνο και γνωστό αριθμό επικοινωνίας.
Παράλληλα, οι πολίτες δεν πρέπει να γνωστοποιούν σε αγνώστους οικονομικά στοιχεία, προσωπικούς κωδικούς, PIN ή κωδικούς επαλήθευσης, ούτε να συμπληρώνουν φόρμες με προσωπικά δεδομένα έπειτα από τηλεφωνικές υποδείξεις.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η ενημέρωση παιδιών και ηλικιωμένων, ώστε να γνωρίζουν εκ των προτέρων πως δεν πρέπει να ακολουθούν οδηγίες αγνώστων για χρήματα, κοσμήματα ή άλλα πολύτιμα αντικείμενα.
Οι Αρχές υπενθυμίζουν ακόμη ότι νοσοκομεία και δημόσιες υπηρεσίες δεν στέλνουν υπαλλήλους σε σπίτια ή δημόσιους χώρους για να παραλάβουν χρήματα, ενώ το προσωπικό του ΔΕΔΔΗΕ δεν ζητά ποτέ την παράδοση χρημάτων ή κοσμημάτων για την «προστασία» τους κατά τη διάρκεια εργασιών.
Τέλος, η Αστυνομία καλεί τους πολίτες να ενημερώνουν άμεσα τις Αρχές όχι μόνο όταν έχει ολοκληρωθεί μια απάτη, αλλά ακόμη και όταν έχει γίνει απλώς απόπειρα εξαπάτησης.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ KARFITSA
