Τα ζητήματα της έμφυλης βίας, της πατριαρχίας και του μίσους πραγματεύεται η παράσταση «Οθέλλος/ Πορνογραφία», η οποία έρχεται στο Θέατρο Τ στη Θεσσαλονίκη. Μία σύγχρονη προσέγγιση του Σαιξπηρικού δράματος που αναδεικνύει τις γυναικοκτονίες της Δυσδαιμόνας και της Αιμιλίας. Με το ζήτημα της γυναικοκτονίας να παραμένει επίκαιρο, η παράσταση δεν είναι μια «τραγωδία ερωτικής ζήλιας», όπως συχνά χαρακτηρίζεται, αλλά μια ιστορία πατριαρχικής βίας που ζωντανεύει επί σκηνής.
Η ηθοποιός Αιμιλία Βάλβη μιλάει στην Karfitsa για τα μηνύματα της παράστασης και για το θέατρο σήμερα.
Τι θα δούμε στην παράσταση;
Στην παράσταση θα δείτε την ιστορία του Οθέλλου του Σαίξπηρ, μέσα από τους τέσσερις βασικούς ήρωες του έργου. Ο Οθέλλος, η Δυσδαιμόνα και η Αιμιλία, παρασύρονται από την ηδονοβλεπτική πρόθεση του Ιάγου. Ο πληγωμένος Ιάγος, διαβάλλει τη Δυσδαιμόνα στον Οθέλλο, εμπλέκει την Αιμιλία στην παγίδα που τους στήνει και όλοι μαζί στο τέλος χάνονται. Μαζί τους χάνεται και η αγάπη, ο έρωτας, η φιλία, η αθωότητα, η δικαιοσύνη, η αξιοπρέπεια, κάθε ομορφιά που υπάρχει στις σχέσεις. Θα δείτε μια συγκλονιστική ιστορία αγάπης, ζήλιας και μίσους. Επίσης θα δείτε τέσσερις ηθοποιούς που ανασαίνουν μαζί σαν ένα σώμα.
Η παράσταση «Οθέλλος/Πορνογραφία» αγγίζει ένα πολύ σοβαρό ζήτημα, επίκαιρο δυστυχώς σήμερα: τις γυναικοκτονίες. Πιστεύετε ότι η παράσταση μπορεί να συνεισφέρει στη δημόσια συζήτηση που έχει ανοίξει για το ζήτημα αυτό;
Το έργο γράφτηκε το 1603! Και ακόμα συζητάμε για τη δολοφονία της γυναίκας από την πατριαρχία και τον εγκλωβισμό του άντρα – αλλά και κάθε φύλου – από αυτήν. Πιστεύω πως η παράσταση συγκινεί, ταράζει λίγο πιο βαθιά και μετακινεί ίσως κάποιους ανθρώπους όταν συνειδητοποιούν ότι όλοι έχουμε έναν Ιάγο μέσα μας – που δεν θα δολοφονήσει ίσως αλλά θα διαιωνίζει τους εκάστοτε δολοφόνους. Αλλά κακά τα ψέματα στο θέατρο έρχονται ήδη ευαισθητοποιημένοι άνθρωποι. Ενώ το θέατρο δεν απευθύνεται σε μια κοινωνική ελίτ και είναι κοινωνικό αγαθό (όπως η παιδεία, η υγεία, το νερό κ.λπ), στο θέατρο έρχονται οι λίγοι. Και ποτέ, καμία ηγεσία (πολιτική, πολιτιστική, οικονομική, θρησκευτική) δεν θέλησε να στρέψει τον κόσμο στο θέατρο και στην τέχνη. Δεν θέλησε να συγκεντρώνονται οι άνθρωποι, να αισθάνονται και να σκέπτονται ελεύθερα και συλλογικά.
Ποια ήταν η μέχρι τώρα ανταπόκριση του κοινού;
Οι θεατές μας μέχρι τώρα υπήρξαν πολύ συγκεντρωμένοι, σε μια σχεδόν κατανυκτική ησυχία, που διαταράσσεται συχνά με γέλια (γιατί ναι, η παράσταση έχει χιούμορ). Όσοι μας μιλούν, μας λένε πως χρειάζονται χρόνο μετά την παράσταση για να επανέλθουν. Χρόνο για να σκεφτούν και να καταλαγιάσει η ταραχή, κυρίως οι γυναίκες. Επίσης μας μιλούν για την πολύ καλή επικοινωνία που έχουμε οι τέσσερις ηθοποιοί στη σκηνή που βεβαίως ήταν βασική μέριμνα του σκηνοθέτη.
Ποιος πιστεύετε ότι είναι ο ρόλος που μπορεί να επιτελέσει η τέχνη όσον αφορά σε σοβαρά ζητήματα όπως η έμφυλη βία;
Θα επαναλάβω όπως και παραπάνω ότι η τέχνη μπορεί να επιτελέσει πολύ ουσιαστικό ρόλο σε πολύ σοβαρά ζητήματα, εάν δοθούν στην τέχνη ο χώρος και τα μέσα για να το κάνει. Υπάρχουν παραδείγματα – προσωπικά γνωρίζω έναν θίασο στην Ινδία που η διαρκής παρέμβασή του, άλλαξε τη νοοτροπία της προίκας. Χιλιάδες γονείς έπαιρναν δάνεια και αυτοκτονούσαν, όταν δεν μπορούσαν να τα αποπληρώσουν, ενώ οι γυναίκες γίνονταν αντικείμενα εμπορικής συναλλαγής μέσω του γάμου. Και αυτό άλλαξε μέσα από τη διαρκή παρουσία του θιάσου, τη δημόσια συζήτηση, την ευαισθητοποίηση μέσω της Τέχνης. Ο Ντάριο Φο με την Φράνκα Ράμε δεν άλλαξαν το τοπίο στις εργασιακές σχέσεις στην Ιταλία; Και άλλα πολλά παραδείγματα. Το πιστεύω βαθιά. Γιατί το θέατρο έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο που υπάρχω. Αλλά όσο δεν έχει πρόσβαση στο ευρύ κοινό, με διαρκή οικονομική στήριξη και εμπνευσμένη πολιτιστική πολιτική, έχει περιορισμένες δυνατότητες.
Μπορείτε να μας πείτε λίγα πράγματα για τον ρόλο σας στην παράσταση;
Μπορώ να πω λίγα πράγματα για τη δική μου Δυσδαιμόνα και πάλι σε συνάρτηση με τη σκηνοθεσία και τη συνύπαρξη με τους συναδέλφους μου επί σκηνής. Η Δυσδαιμόνα είναι απόλυτα εξαρτημένη από τις αποφάσεις και τις πράξεις των άλλων. Ως εκ τούτου έπρεπε να αφεθώ και να πάω εκεί που με οδηγούσε κυρίως ο Οθέλλος, η Αιμιλία και φυσικά ο Ιάγος. Το δύσκολο ήταν να ανασύρω την αθωότητα που προϋποθέτει αυτή η άνευ όρων παράδοση και εμπιστοσύνη. Και σε αυτό με βοήθησε ο Έρωτας και η Αγάπη. Όταν ερωτευόμαστε απόλυτα, είμαστε αθώοι. Όταν αγαπάμε δεν πάει ο νους μας στο κακό. Κι όταν ο παράδεισος γίνεται εφιάλτης, η ερωτευμένη γυναίκα, αρνείται να παραδεχτεί πως όλη αυτή η ομορφιά ήταν ψέμα. Δίνει παράταση και δικαιολογεί και λέει – κάτι του έχει συμβεί, δεν είναι αυτός, δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο, δεν θα ξαναγίνει… Η αθωότητα και η άνευ όρων εμπιστοσύνη με οδήγησαν όπου έχω φτάσει στον ρόλο. Θα ήθελα επίσης να πω πως δεν θα μπορούσα να «σηκώσω» τη σκηνική βία, εάν δεν αισθανόμουν απόλυτη αποδοχή και ασφάλεια από τον συνάδελφό μου και το σκηνοθετικό πλαίσιο.
Πληροφορίες για την παράσταση
Συντελεστές:
Οθέλλος / Πορνογραφία, μια διασκευή του Οθέλλου του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ
- Απόδοση – Σκηνοθεσία: Γιάννης Λεοντάρης
- Σκηνικά: Η ομάδα
- Κοστούμια: Αιμιλία Βάλβη
- Μουσική – Σχεδιασμός ηχητικού περιβάλλοντος: Βασίλης Μαντζούκης
- Σχεδιασμός φωτισμών: Νίκος Βλασόπουλος
- Βοηθός σκηνοθέτη: Αγγελική Λεοντάρη
- Βίντεο παράστασης: Γιάννης Λεοντάρης
- Φωτογραφίες: Εβίτα Σκουρλέτη
- Γραφιστικός σχεδιασμός: Βίκτωρ Γκουντάρας, Hervik Studio
- Επικοινωνία – Προβολή: Λία Κεσοπούλου
- Οργάνωση παραγωγής: Δόμνα Χουρναζίδου
- Παραγωγή: Εταιρεία Θεάτρου αντίqρηση
Η παράσταση «Οθέλλος / Πορνογραφία» πραγματοποιείται με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.
Διανομή: (με αλφαβητική σειρά)
- Αιμιλία Βάλβη (Δυσδαιμόνα)
- Γιώργος Κριθάρας (Οθέλλος)
- Νικόλας Μαραγκόπουλος (Ιάγος)
- Κατερίνα Παπανδρέου (Αιμιλία)
