Στην Ελβετία στρέφεται σήμερα το διπλωματικό ενδιαφέρον, καθώς Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν ξεκινούν απευθείας συνομιλίες για τα κρίσιμα ζητήματα της Μέσης Ανατολής, με τον Τζέι Ντι Βανς να φτάνει στην περιοχή λίγο πριν την έναρξή τους.
Ο Βανς, μαζί με τη σύζυγό του, έφτασε στις 06:59 ώρα Ελλάδος στην αεροπορική βάση του Έμεν, κοντά στη Λουκέρνη στην κεντρική Ελβετία, σύμφωνα με τον εκπρόσωπό του. Λίγο πριν την αναχώρησή του είχε δηλώσει ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν να θέσουν τις βάσεις για τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο προόδου στο ζήτημα της πυρηνικής ενέργειας.
Στόχος των σημερινών συνομιλιών είναι η διαμόρφωση ενός πλαισίου που θα μπορούσε να οδηγήσει σε οριστικό και βιώσιμο τερματισμό των εντάσεων στην περιοχή. Από την πλευρά του Ιράν, η αντιπροσωπεία έχει ήδη αφιχθεί στην Ελβετία από το βράδυ του Σαββάτου.
Σύμφωνα με το ελβετικό υπουργείο Εξωτερικών, οι προπαρασκευαστικές επαφές σε επίπεδο διπλωματών έχουν ήδη ξεκινήσει, ενώ η Τεχεράνη έχει επιβεβαιώσει τη διεξαγωγή τεχνικών συζητήσεων με τη συμμετοχή μεσολαβητών από το Κατάρ και το Πακιστάν, γεγονός που δείχνει την προσπάθεια οικοδόμησης κοινού πλαισίου πριν τις κεντρικές διαπραγματεύσεις.
Από την ιρανική πλευρά, τις συζητήσεις καθοδηγούν ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας Αμπντουλνασέρ Χεματί.
Από την πλευρά των ΗΠΑ, η ηγεσία της αποστολής αναμένεται να περάσει στον Αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, με τη συμμετοχή του ειδικού απεσταλμένου του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ, αλλά και του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του Ντόναλντ Τραμπ.
Βάση των συνομιλιών αποτελεί πρόσφατο «μνημόνιο κατανόησης», το οποίο προβλέπει οδικό χάρτη 60 ημερών για την επίτευξη τελικής συμφωνίας, με αιχμή το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Τα Στενά του Ορμούζ και η ένταση στο παρασκήνιο
Παρά την έναρξη του διαλόγου, το κλίμα παραμένει εύθραυστο. Ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγαεΐ προειδοποίησε ότι η διαδικασία κινδυνεύει να καταρρεύσει εάν δεν υπάρξει ουσιαστική εφαρμογή των όρων, τονίζοντας τις συνεχιζόμενες εντάσεις στην περιοχή, ειδικά στον Λίβανο.
Παράλληλα, το Ιράν ανακοίνωσε εκ νέου το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μιας στρατηγικής σημασίας θαλάσσιας διόδου από την οποία διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων υδρογονανθράκων. Η Τεχεράνη αφήνει επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής τελών σε διερχόμενα πλοία.
Η Ουάσιγκτον αντέδρασε άμεσα. Ο αμερικανικός στρατός διέψευσε ότι το Ιράν έχει τον έλεγχο του περάσματος, ενώ η CENTCOM βρίσκεται σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, μέσω Truth Social, ξεκαθάρισε ότι δεν θα επιτραπούν μονομερείς ενέργειες στα Στενά κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, προειδοποιώντας ταυτόχρονα για πιθανή επιβολή αμερικανικών «διοδίων» σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών. Η CENTCOM επιβεβαίωσε ότι η ναυσιπλοΐα συνεχίζεται με ασφάλεια, υπό στενή επιτήρηση.
