Ιστορίες γνώριμες αλλά και ξένες. Κοντά μας και μακριά μας. Αυτές τις ιστορίες αποτυπώνει στα διηγήματά του ο πρωτοεμφανιζόμενος στο χώρο των εκδόσεων συγγραφέας, Γιάννης Καψάλης, ο οποίος παρουσιάζει το πρώτο του βιβλίο με τίτλο «Σημεία και Τραύματα». Μικροβιολόγος του ΕΣΥ με έδρα τη Θεσσαλονίκη, όταν βρίσκεται μακριά από το μικροβιολογικό εργαστήριο, συνομιλεί με τους πρωταγωνιστές των διηγημάτων του για το ανοίκειο της ψυχής. Μιλώντας στην Karfitsa αναφέρει πως μέσα από τα διηγήματά του προσπαθεί να αντηχήσει στον αναγνώστη η χαρά, το χαμόγελο και το αδιέξοδο.
Συνέντευξη: Ελίνα Τουκουσμπαλίδου
Τι θα διαβάσει ο αναγνώστης στο βιβλίο σας;
Μέσα στη συλλογή περιλαμβάνονται διηγήματα τα οποία χαρακτηρίζονται ετερόκλητα όμως έχουν μια αναπάντεχη συνήθως κατάληξη. Το «ετερόκλητα» αναφέρεται στο ότι οι χαρακτήρες, οι καταστάσεις και η ατμόσφαιρα του κάθε διηγήματος είναι εντελώς διαφορετικά μεταξύ τους ενώ η αναπάντεχη κατάληξη μας περιμένει σχεδόν πάντα στο τέλος. Υπάρχει όμως και το κοινό νήμα του «Σημεία και Τραύματα» του τίτλου, που μας παραπέμπει στο «Σημεία και Τέρατα» του Ευαγγελίου.
Ποιο είναι το ανοίκειο της ζωής για εσάς;
Ανοίκειο σημαίνει ότι κάτι ξένο εισβάλει στις ζωές των χαρακτήρων. Κάτι ξένο που εξοστρακίζει τη γνώριμη και οικεία πορεία των πραγμάτων για χάρη μιας «επανάστασης» σε επίπεδο κατά βάση υπαρξιακό. Όπως αναφέρεται και στο οπισθόφυλλο «Δεν ήξερε αν έκλαιγε από χαρά, από θλίψη ή από κάτι πιο παλιό που κουβαλούσε και δεν το ήξερε καν». Αυτό που «δεν ξέρουμε καν» είναι και το ανοίκειο που μιλά μέσα μας και δεν ξέρουμε τι ζητά από εμάς.
Τι πιστεύετε ότι θα αναγνωρίσει ο αναγνώστης στον εαυτό του μέσα από το βιβλίο σας; Ή τι ελπίζετε εσείς;
Σε κάθε ιστορία του βιβλίου ξετυλίγεται ένας ξεχωριστός χαρακτήρας που άλλοτε θα μπορούσε να είναι ο διπλανός μας και άλλοτε είναι τόσο ξένος που είναι δύσκολο να ταυτιστούμε με αυτόν. Ανεξάρτητα όμως από το αν συμπαθήσει ο αναγνώστης άλλους χαρακτήρες λιγότερο και άλλους περισσότερο, όλοι πιστεύω ότι έχουν κομμάτια που δεν είναι απαραίτητα μόνο δικά μου. Ελπίζω αυτό να αντηχήσει στον αναγνώστη μέσα από τα ίδια τα διηγήματα. Να αντηχήσει η χαρά, το χαμόγελο, το αδιέξοδο ή ακόμα και ο τρόμος των χαρακτήρων μέσα στα διηγήματα.
Θα ήθελα να έρθουμε μαζί σας κατά τη συγγραφική διαδικασία. Τι σας παρακινεί να γράψετε και πώς το κάνετε;
Νομίζω ότι συνήθως είναι κάποια εικόνα της φαντασίας μου ή κάποια εντύπωση που μου έρχεται και νιώθω τότε ότι χωράει μέσα της μια ολόκληρη ιστορία. Έτσι στη διάρκεια της γραφής γίνεται ένα ξετύλιγμα του περιεχομένου αυτής εντύπωσης που συμπυκνώνει εικόνες, σκέψεις και συναισθήματα. Η συγγραφή συνεχίζεται με αυτό τον τρόπο μέχρι τη στιγμή που βρίσκω την άκρη του νήματος για να πω: Εντάξει δεν έχω να πω τίποτα περισσότερο για αυτό το χαρακτήρα μέσα σε αυτή την ιστορία. Τώρα, το τι με παρακινεί είναι πολλές φορές εντελώς διαφορετικό, όμως μου αρέσει να ακούω τον χαρακτήρα που με ενδιαφέρει κάθε φορά γιατί συχνά έχουν να πουν πράγματα πολύ ιδιαίτερα και μη αναμενόμενα. Δεν πετυχαίνει πάντα, αλλά όταν πετυχαίνει είναι μια έκπληξη.
Από το μικροβιολογικό εργαστήριο στην «απομόνωση» του συγγραφέα. Πώς κύλησε το διάστημα που γράφατε το βιβλίο στην καθημερινότητά σας;
Νομίζω ότι οι δύο αυτές ιδιότητες γίνανε δύο συγκοινωνούντα δοχεία. Η μία, του μικροβιολόγου, καθαρά τεχνική, ακριβής και μεθοδική βοήθησε στο να αποκτήσει η φαντασία και η έμπνευση που πήγαινε και ερχόταν (από τη φύση της λειτουργεί έτσι) μια πιο σαφή, οργανωμένη και λεπτομερειακή μορφή. Αλλά και η καθημερινότητα της δουλειάς χρωματιζόταν από τα συναισθήματα της δημιουργικής έκφρασης σαν αντίδοτο στη ρουτίνα. Μου αρέσει η εξής παρατήρηση, ότι κοιτώντας στο μικροσκόπιο βλέπεις κανείς απειροελάχιστες μορφές ζωής και μπορεί και βγάζει αντίστοιχα συμπεράσματα. Έτσι ίσως και στα διηγήματα μερικές φορές μια απειροελάχιστη κίνηση, ένα επιφώνημα ή έκφραση των χαρακτήρων που περνάει ελάχιστα κάτω από το κατώφλι της συνείδησης (ίσα ίσα αντιληπτή δηλαδή) γίνεται η αφορμή να φανερωθεί μια ολόκληρη ιστορία που κρύβεται πίσω από αυτή την χειρονομία.
Τα πρόσωπα στα διηγήματά σας έχουν ένα χαρακτήρα διαχρονικό. Άραγε τα τραύματα που μας διαπερνούν κι εμάς τους ίδιους είναι διαχρονικά;
Τα πρόσωπα των διηγημάτων κουβαλούν, όπως και εμείς, τη δική τους ιστορία συχνά με τις τραυματικές διακοπές της καθημερινής ρουτίνας τους και τις ασυνέχειες στη απρόσκοπτη ροή της. Αυτό πάντα συνέβαινε και, αν δεν συνέβαινε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο σε όλες τις εποχές, έχει το διαχρονικό στοιχείο που ανέφερα νωρίτερα. Δηλαδή παίρνει το τραύμα, όχι με την κλινική έννοια αλλά τη λογοτεχνική, τη μορφή της αλλαγής, της τομής στην αφήγηση της ιστορίας της ζωής μας. Και αυτό κάνει την προσπάθεια μας να πούμε τι ακριβώς μας συνέβη, όχι μόνο διαχρονική αλλά και πάντα επίκαιρη.
Πώς θα έρθει όμως η λύτρωση από αυτά τα τραύματα; Για εσάς είναι ένα μέσο λύτρωσης η συγγραφή;
Η λύτρωση ποτέ δεν είναι δεδομένη. Η γραφή είναι βέβαια ένας από τους τρόπους να πούμε την ιστορία μας και να την διεκδικήσουμε τη λύτρωση μας. Για μένα προσφέρει την πιο προσιτή και «θεραπευτική» ίσως λύση γιατί συγκινεί, εκφράζει και συνδέει τους ανθρώπους. Ίσως αυτή η σύνδεση να είναι το μόνο γιατρικό.
Τι θέλετε να πείτε στους αναγνώστες μέσα από το βιβλίο σας;
Αυτό που θα ήθελα να πω δεν είναι κάποιο συγκεκριμένο μήνυμα ή δίδαγμα. Αυτό όμως που θα ήθελα να προκαλέσει η ανάγνωση των διηγημάτων είναι το να αποτελέσουν μια αφορμή για να ανοίξει μια βαθιά και εγκάρδια κουβέντα, να κινητοποιήσει τη φαντασία του αναγνώστη ή (γιατί όχι) να το παρακινήσει να γράψει, ζωγραφίσει ή να αποτυπώσει την δική του εμπειρία με βάση τη δική του προσωπικότητα.
Ρετρό αέρας στην πλατεία Αριστοτέλους – «Κατσαριδάκια» έκαναν απόβαση και εντυπωσιάζουν (ΦΩΤΟ+Video)
