Σκηνοθετεί και ερμηνεύει στην παράσταση «Αἱ Συνέπειαι τῆς Παλαιᾶς Ἱστορίας». Η Δέσποινα Μπισχινιώτη μιλάει στην Karfitsa για την παράσταση η οποία θεματοποιεί τον έρωτα, τον θάνατο και τις ψυχικές διαταραχές.
Συνέντευξη στον ΚΩΣΤΗ ΟΥΖΟΥΝΟΓΛΟΥ
«Αἱ Συνέπειαι τῆς Παλαιᾶς Ἱστορίας» ένα έργο βασισμένο στην ομότιτλη
νουβέλα του Γ. Μ. Βιζυηνού. Τι θα δούμε στη σκηνή;
Στη σκηνή θα εκτυλιχθεί μια ιδιαίτερη ιστορία. Ένας φιλόλογος και ψυχολόγος,
που σπουδάζει στη Γοτίγγη (Γκέτινγκεν) της Γερμανίας και πάσχει από
κάποιου είδους «νευρικόν πάθος» —έναν βήχα τον οποίον ο ίδιος συσχετίζει
με μια ενδεχόμενη ψυχική διαταραχή—, θα πραγματοποιήσει μια επίσκεψη
στο φρενοκομείο της πόλης, για να φτάσει να αναρωτηθεί: «Μήπως λοιπόν
δεν πάσχω μόνον εκ του στήθους;». Στη συνέχεια, θα μεταβεί στην
Κλάουσθαλ (Κλάουσταλ), για να δει έναν καλό του φίλο, που σπουδάζει
Ορυκτολογία και Μεταλλευτική και εργάζεται στα μεταλλεία. Εκεί θα
διαπιστώσει ότι ο φίλος του υποφέρει από βαθιά μελαγχολία εξαιτίας ενός
ανεκπλήρωτου έρωτα και θα αντιληφθεί ότι βρίσκεται μπροστά σε ένα αίνιγμα.
Πίσω από τον πρώτο άντρα δεχόμαστε ότι «κρύβεται» ο ίδιος ο
συγγραφέας, καθώς η νουβέλα έχει αυτοβιογραφικό χαρακτήρα. Το κείμενο
γράφτηκε γύρω στα 1882. Γνωρίζουμε για τον πρώτο δύσκολο χειμώνα του
Βιζυηνού στο Γκέτινγκεν (1875-1876), όπου βρέθηκε για σπουδές, καθώς και
ότι είχε επισκεφτεί εκεί ένα φρενοκομείο τον Αύγουστο του 1876. Είναι
γνωστό, επίσης, ότι ο συγγραφέας είχε ασχοληθεί για βιοποριστικούς λόγους
με μια αποτυχημένη επιχείρηση μεταλλείων στο χωριό Σαμάκοβο (ή
Σαμακόβι) της Ανατολικής Θράκης το 1881. Η συγκεκριμένη ιστορία
σχετίστηκε στενά με τη μετέπειτα ψυχική του νόσο. Όλα αυτά τα βιώματα του
Βιζυηνού αξιοποιούνται από τον ίδιο στο κείμενό του και, φυσικά, δεν λείπουν
και από την παράσταση.
Τι σας γοήτευσε σε αυτό το έργο;
Αυτό που με γοήτευσε στη νουβέλα του Βιζυηνού είναι ότι θεματοποιεί
ζητήματα διαχρονικά και πανανθρώπινα, όπως είναι ο φόβος μας να ζήσουμε
αυτό που επιθυμούμε και το ψυχικό τραύμα, που μπορεί να μας καθηλώσει
στη θλίψη. Το έργο αναδεικνύει, ακόμη, το ζήτημα των ρευστών και
συγκεχυμένων ορίων μεταξύ λογικής και παράνοιας, υγείας και ασθένειας, και
διακρίνεται από μια σειρά αντιστίξεων, αντιθέσεων και αντιφάσεων, οι οποίες
χαρακτηρίζουν, εξάλλου, και τη φυσιογνωμία του ίδιου του Βιζυηνού. Επίσης,
μέσω του κειμένου αυτού αναδύεται ένας προβληματισμός σχετικά με το κατά
πόσο είμαστε δέσμιοι του παρελθόντος μας και το κατά πόσο οι πράξεις μας
πηγάζουν από την ελεύθερη βούληση ή υπακούν σε νόμους αιτιότητας,
σύμφωνα με τις θέσεις της αιτιοκρατίας (ντετερμινισμού). Άλλωστε, η αρχή της
αιτιότητας υποδηλώνεται και στον τίτλο (οι συνέπειες έχουν πάντοτε κάποιες
αιτίες).
Επιπλέον, ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι η εν λόγω νουβέλα
έχει και μια αινιγματική διάσταση και έτσι μπορεί να θεωρηθεί και ιστορία
μυστηρίου. Το μυστήριο λανθάνει και στον τίτλο του κειμένου, ο οποίος θέτει
ουσιαστικά ένα ερώτημα ή αίνιγμα. Αυτό, όμως, που με γοήτευσε
περισσότερο είναι ότι ο Βιζυηνός στο συγκεκριμένο έργο, στο οποίο αντλεί την
έμπνευσή του από τις εμπειρίες της πανεπιστημιακής και σχολικής του ζωής
και όχι από τον κύκλο των οικογενειακών του θεμάτων —όπως συμβαίνει στα
περισσότερο γνωστά του διηγήματα—, ασχολείται με τις ψυχικές διαταραχές,
και μάλιστα βάζει δικούς του στίχους, ήδη δημοσιευμένους όταν γράφηκε το
κείμενο, στο στόμα μιας έγκλειστης στο φρενοκομείο. Αυτό συμβαίνει επειδή
ίσως η «παράφρων» ηρωίδα είναι ο πλησιέστερος προς τον συγγραφέα
χαρακτήρας, δεδομένου και του (μεταγενέστερου της νουβέλας) εγκλεισμού
του Βιζυηνού στο Δρομοκαΐτειο Ψυχιατρείο, όπου πέθανε το 1896, σε ηλικία
σαράντα εφτά ετών. Έτσι, ο συγγραφέας στο κείμενο αυτό επιτυγχάνει τη
σύντηξη και την ταύτιση ζωής και τέχνης.
Πέρα από ηθοποιός στην παράσταση έχετε αναλάβει και τη σκηνοθεσία μαζί
με τον Διογένη Γκίκα. Πόσο εύκολο είναι να συνδυαστούν και τα δύο;
Το να σκηνοθετεί κανείς την παράσταση στην οποία παίζει είναι εξαιρετικά
δύσκολο. Ωστόσο, με δουλειά και οργάνωση τα πάντα είναι εφικτά, πόσο
μάλλον όταν ένα κείμενο σε εμπνέει τόσο πολύ. Στην περίπτωσή μας,
επιπλέον, το γεγονός ότι με τον Διογένη συνεργαζόμαστε υπέροχα έπαιξε
σημαντικό ρόλο στο να ξεπεραστούν οι δυσκολίες.
Το έργο αγγίζει έντονα κοινωνικά ζητήματα, πως τα λαμβάνει αυτά το κοινό;
Το κοινό ευαισθητοποιείται ιδιαίτερα απέναντι σε ζητήματα που μας αφορούν
όλες και όλους, όπως είναι οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα άτομα με
ψυχικές διαταραχές και η αντιμετώπισή τους από τους άλλους, όταν τα
ζητήματα αυτά παρουσιάζονται με έμμεσο τρόπο μέσα από ένα καλλιτεχνικό
δημιούργημα —εν προκειμένω μέσα από μια παράσταση—, χωρίς η έκθεσή
τους στο εκάστοτε δημιούργημα να αποτελεί αυτοσκοπό.
Ποια είναι η ανταπόκριση του κοινού στις παραστάσεις στη Θεσσαλονίκη;
Στη Θεσσαλονίκη γίνονται πολλές καλές δουλειές, που αξίζουν να έχουν
μεγαλύτερη προβολή, προκειμένου να ενημερώνεται γι’ αυτές ο κόσμος. Όταν
το κοινό μαθαίνει τις παραστάσεις αυτές, η ανταπόκρισή του είναι συνήθως
θερμή.
Ποια είναι τα επόμενα βήματα σας και ποια τα όνειρα σας;
Ονειρεύομαι να συνεχίσω να συμμετέχω σε παραστάσεις που με εκφράζουν
και μέσω των οποίων μπορώ να μοιραστώ κάτι ουσιαστικό με τους/τις
θεατές/τριες.
*info: ΑΙ ΣΥΝΕΠΕΙΑΙ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ – Θέατρο Σοφούλη 21, 22 και 23 Απριλίου
